Bunda tadqiqotchilar bunday shakldagi yog‘ingarchilik ko‘payishi an’anaviy tus olayotganiga urg‘u bergan. Mazkul holat esa suv resurslarini boshqarish va infratuzilma barqarorligini taʼminlashga boʻlgan yondashuvlarni tubdan oʻzgartirishi mumkin.
Soʻnggi oʻn yilliklardagi kuzatuvlar natijasi sayyoramizning koʻplab
hududlarida kuchli jalalar tez-tez boʻlayotganini koʻrsatmoqda. Iqlim
oʻzgarishi modellari bunday holat ayniqsa global isish jaryonida yanada
kuchayishini koʻrsatadi.
Asosiy muammo yogʻingarchilikning kam-koʻpligida emas, notekisligida. Agar moʻtadil, bir tekis
yomgʻirlar tuproqda nam toʻplanishiga, qishloq xoʻjaligi ekinlarining barqaror
oʻsishi va suv omborlari toʻlilishiga yordam bersa, jalalar, aksincha, drenaj
tizimlarini ortiqcha yuklaydi, suv toshqinlarini keltirib chiqaradi va
yogʻingarchiliklar oraligʻida uzoq muddatli qurgʻoqchilikka olib keladi.
Olmlar kuzatuv natijalariga koʻra bu borada quyidagi mintaqalar zaif
hududlar sirasiga Afrikadagi Saxara
choʻli va undan janubdagi unumdor yerlarga oʻtish oraligʻi, janubi-sharqiy
Osiyo, Avstraliya shimoliy qismi, Amazonka daryosi boʻylari kirishi mumkin.
Yer iqlim harorati meʼyordan 40
S oshib ketsa ekstremal yogʻingarchilik 15-20 %ga koʻpayishi ehtimoli
ortadi. Ayni paytda qator mintaqalarda bu koʻrsatkichlar iqlim modellari bashoratlaridan ham oshib
borayotir. Bunda sugʻorish toʻliq tabiiy yomgʻirlarga tayanadigan lalmi
yerlarga alohida tahdid kuchayadi. Olimlar hisob-kitobalariga qaraganda iqlim
harorati 30 S ga oshsa, ekin
ekiladigan lalmi yerlarning yarmi, 4 daraja oshganda deyarli toʻliq ekstremal
yogʻingarchilikka duch keladi.
Afrika, Osiyo va Janubiy Amerikadagi past darajada daromad oladigan
mintaqalar nisbatan zaif hududlar boʻlib qolaveradi Bu yerlarda yogʻingarchilik
xususiyati oʻzgarishi hosildorlik keskin kamayib ketishiga, infrastruktura
buzilishi va iqtisodiy barqarorlik kuchayishiga olib kelishi mumkin.
