Кейинги жылларда Өзбекстан ҳәм Тәжикстан арасындағы экономикалық бирге ислесиў избе-из кеңейип, тек ғана саўда емес, ал санааттың түрли тармақларында, атап айтқанда, энергетика, сондай-ақ, аўыл хожалығында кооперациялық бирге ислесиў де кеңейип бармақта.

Өзбекстан ҳәм Тәжикстан арасында түрли тараўлардағы бирге ислесиўди кеңейтиў ушын беккем ҳуқықый база жаратылды. 2018-жылы Стратегиялық шериклик ҳаққындағы шәртнамаға, 2024-жылы Аўқамласлық қатнасықлары ҳаққындағы шәртнамаға қол қойылды.

Тәжикстан Өзбекстанның тийкарғы саўда-экономикалық шериклери қатарына киреди ҳәм импорт етиўши мәмлекетлер арасында 9-орынды ийелейди, Өзбекстан экспортының 2 проценти Тәжикстанға туўра келеди.

Өзбекстан ҳәм Тәжикстан арасындағы өз-ара саўда еркин саўда режиминде әмелге асырылмақта, товар алмасыў көлеми 1,0 миллиард долларға шамалас.

Өз-ара саўда көрсеткишлери

Өзбекстанның Тәжикстан менен товар алмасыў көлеми 2017-2025-жылларда 3,8 есеге өсип, 237,9 миллион доллардан 912,4 миллион долларға, экспорт 3,7 есеге өсип, 186,1 миллион доллардан 683,1 миллион долларға, импорт 4,4 есеге өсип, 51,8 миллион доллардан 229,3 миллион долларға, Өзбекстан ушын өз-ара саўдадағы унамлы сальдо 3,4 есеге өсип, 134,3 миллион доллардан 453,8 миллион долларға жетти.

2025-жылы 2024-жылға салыстырғанда товар алмасыў 29,9 процентке, экспорт 24,1 процентке, импорт 13,8 процентке өскен.

2025-жылы Тәжикстанға экспорт структурасы төмендеги товар позицияларынан ибарат болып, жәми 683,1 миллион долларды қурайды, соның ишинде: санаат товарлары (кийиз ҳәм фетрден таярланған ҳәр қыйлы трикотаж өнимлери, пластмасса өнимлери, металл прокат ҳәм басқалар); - 222,7 млн. доллар (32,6 процент), машина ҳәм транспорт үскенелери (электротехника ҳәм басқа да товарлар) - 58,7 млн. доллар (8,6 процент), нефть өнимлери, өнимлер (бензин, газоил, битум) - 53,1 млн. доллар (7,8 процент), химия өнимлери (полимерлер, сульфатлар, силикатлар, төгинлер, бояўлар) - 53,0 млн. доллар (7,8 процент), азық-аўқат өнимлери (ҳайўанларға азық-аўқат, мәек, кондитер өнимлери, таяр гөш өнимлери ҳәм басқалар) - 53,0 млн. доллар (7,8 процент). - 48,2 млн. доллар (7,1%), ҳәр қыйлы таяр өнимлер (қурылыс материаллары, таяр кийим-кеншек, жипек гезлеме) - 21,0 млн. доллар (3,1%), азық-аўқат емес шийки зат - 8,1 млн. доллар (1,2%), басқа товарлар (физикалық шахслар товарлары) - 70,1 млн. доллар (10,3%), сондай-ақ, хызметлер (тийкарынан темир жол транспорты) - 147,4 млн. доллар (21,6%).

2025-жылы Тәжикстаннан импорт структурасы төмендеги товар позицияларынан ибарат болып, жәми - 229,3 миллион доллар, соның ишинде: металл рудалары ҳәм концентратлары (цинк, мыс ҳәм қымбат баҳалы металлар) - 108,9 миллион доллар (47,5%), тас көмир - 22,3 миллион доллар (9,7%), алюминий - 25,4 миллион доллар (11 процент), электр энергиясы - 17,9 миллион доллар (7,8%), пахта талшығы - 17,6 миллион доллар (7,8%), мийўе - 7,4 миллион доллар (3,2%), қара металлар - 5,1 миллион доллар (2,2%), үй қуслары - 2,4 миллион доллар (1,1%), пластмасса шығындылары - 1,8 миллион доллар (0,8%), күкирт, дала шпаты ҳәм басқалар, сондай-ақ, хызметлер (тийкарынан темир жол транспорты) - 6,6 миллион доллар (2,9 процент).

Инвестициялық бирге ислесиў

2026-жылдың 1-март жағдайына бола, Өзбекстанда Тәжикстан инвестициясы қатнасында 420 кәрхана (шет ел инвестициясы қатнасындағы кәрханалардың улыўма санының 2,2 проценти) жумыс алып бармақта, соннан қоспа кәрханалар - 110 дана, шет ел кәрханалары (100 процент Тәжикстан капиталы қатнасында) - 310 дана.

2025-жылы 2024-жылға салыстырғанда Тәжикстаннан тартылған тиккелей сырт ел инвестициялары (ТТСИ) ҳәм кредитлериниң көлеми 3 есеге артып, 64 миллион доллардан 196 миллион долларға жетти. Улыўма, 2017-2025-жыллар даўамында Тәжикстаннан тартылған тиккелей инвестициялар ҳәм кредитлердиң улыўма көлеми 373 миллион долларды қурады.

Тәжикстан капиталы қатнасындағы кәрханалар жумысының тийкарғы бағдарлары: саўда, қурылыс материалларын ислеп шығарыў, азық-аўқат санааты, транспорт ҳәм басқа да хызмет түрлерин көрсетиў болып есапланады.

Тәжикстанда да Өзбекстанның инвестициясы менен кәрханалар табыслы жумыс алып бармақта. Мәселен, Тәжикстанда энергетика тараўында, атап айтқанда, Зарафшан дәрьясында гидроелектр станцияларын қурыў бойынша ири қоспа жойбарлар әмелге асырылмақта. Өзбекстанның жеке меншик капиталының қатнасыўында 2019-жылы Тәжикстанда «Artel Avesto Electronics» ЖШЖ қоспа кәрханасы шөлкемлестирилип, ол 10 нан аслам түрдеги ҳәр қыйлы турмыслық техникаларды ислеп шығарады.

Саўда көлеминиң өсиў перспективалары

Тәжикстан менен улыўма шегара бар, раўажланған транспорт инфраструктурасы бар, экспорт жүклерин жеткерип бериў аралығы жақын, транспорт қәрежетлери аз болыўы мүмкин, бул болса экспорт көлемин арттырыў имканиятын береди.

Усы мүнәсибет пенен Тәжикстан Өзбекстанның Тәжикстанда ислеп шығарылмайтуғын, ал импорт етилетуғын таяр өнимлери, атап айтқанда, автомобиллер, турмыслық техника, әсиресе, үлкен көлемдеги (музлатқышлар, кир жуўыў машиналары, кондиционерлер ҳәм басқалар), сондай-ақ, айырым азық-аўқат ҳәм тоқымашылық товарлары, химиялық ҳәм басқа да өнимлердиң экспортын көбейтиў ушын перспективалы базар болып есапланады.