Yangi Oʻzbekiston keyingi toʻqqiz yilda mustaqil taraqqiyotning katta dovonini bo­sib oʻtdi. Iqtisodiyotimiz yangidan shakllandi, bozor munosabatlari kengaytirildi, qonun ustuvorligi mustahkamlandi. Eng muhimi, xalqimizning koʻp yillik orzu-umidlarini oʻzida ifodalagan yangi Oʻzbekistonni barpo etishning maʼnaviy-huquqiy asoslari yaratil­di. 2023-yil 30-aprelda boʻlib oʻtgan umumxalq referendumi yakuniy natijalariga muvofiq, yangi tahrirdagi Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi qabul qilindi. Mazkur tari­xiy islohotning asosiy gʻoyasi sifatida ilga­ri mavjud boʻlgan “davlat — jamiyat — shaxs” paradigmasi yangi “inson — jamiyat — davlat” tamoyiliga oʻzgardi.

Davlatimiz rahbarining Oliy Majlis va Oʻzbekiston xalqiga Murojaatnomasi xuddi mana shu tamoyilni roʻyobga chiqarishga qaratil­gan bunyodkor gʻoyalarni oʻzida jamlagan strate­gik xaritadir. Murojaatnomada belgilangan ulugʻvor marralar va yangragan chaqiriqlar yangi Oʻzbekistonni barpo etishda hal qiluvchi bosqichga qadam qoʻyilayotganini anglatadi.

Keyingi yillardagi islohotlar silsilasi­dan yurtimizda “Inson — jamiyat — davlat” tamoyili mustahkam qaror topib borayotga­nini anglash qiyin emas. Darhaqiqat, qaysi sohada boʻlmasin, yuz berayotgan har bir tari­xiy yangilanish mohiyatida insonni qadrlash, jamiyatni harakatga keltirish va davlatning qudratini yanada oshirish maqsadi mujassam.

Xususan, “Yangi Oʻzbekiston — ijtimoiy davlat” gʻoyasi konstitutsiyaviy qoida sifatida muhrlandi. Bu bilan insonning oliy qadriyati uning hayoti, erkinligi, shaʼni va qadr-qim­mati ekani belgilandi. Shuningdek, oxirgi besh-olti yilda Bosh qonunimizda belgilangan ijtimoiy davlatning asosiy talablari hayotga izchil tatbiq etildi.

Sifatli taʼlim, malakali tibbiy xiz­mat, kuchli ijtimoiy himoya, muhtojlarning uy-joyga ehtiyojini qoplash, bandligini taʼ­minlash, xavfsiz mehnat sharoitini yaratish, kambagʻallikni qisqartirish borasidagi keng koʻlamli saʼy-harakatlar ijtimoiy davlat mo­delining amaliy ifodasidir.

Bu manzilli islohotlar, birinchidan, ta­raqqiyotning harakatlantiruvchi kuchi boʻlgan insonni, uning ong-tafakkuri va rolini oʻz­gartirmoqda. Prezidentimiz taʼkidlagani­dek, “Biz islohotlarni aniq amaliy nati­jaga aylantirishni oʻrgandik”.

Ikkinchidan, jamiyatimizda hamjihatlik muhiti, bunyodkorlik ruhi hukm surmoqda. Bir­gina 2025-yilda 5 million fuqaro daromadli boʻlib, ishsizlik darajasi 5,5 foizdan 4,9 fo­izga tushdi. Qariyb 1,5 million ehtiyojmand shaxs kambagʻallikdan chiqdi, ilk bor 1435 mahalla “kambagʻallikdan xoli” hududga ay­landi. Kambagʻallik darajasi 8,9 foizdan 5,8 foizga tushdi.

Uchinchidan, davlatimiz salohiyati oshib, ilgari tasavvur ham qilish qiyin boʻlgan olamshumul marralarga erishilmoqda. Oʻtgan yili tariximizda birinchi marta yalpi ichki mahsulot hajmi 145 milliard dollardan oshdi. Jahon banki yuritadigan Davlatlar­ning texnologik yetuklik indeksida Oʻzbekiston 71 pogʻona yuqori koʻtarilib, yetakchi 10 ta mamlakat qatoridan joy oldi.

Mana shu amaliy natijalarning oʻziyoq yangi Oʻzbekiston gʻoyasi amalda qudratli harakatga aylanganini koʻrsatadi. Murojaatnoma shu kabi hayotiy haqiqatlarni aniq misollar orqali ifoda etgani, jamiyatimizga hayotbaxsh gʻoyalarni olib kirayotgani va xalqimizni yangi marralarga ruhlantirgani bilan yanada ahamiyatlidir.

Nega aynan bugun?

2026-yilga berilgan nomda kelgusi taraqqi­yotimiz formulasi aks etgandek — “Mahallani rivojlantirish va jamiyatni yuksaltirish yili”.

“Mahallani rivojlantirish” gʻoyasi bir­muncha tushunarli va tanish. Oʻzbek davlatchi­ligi asrlar davomida noyob boshqaruv shakli boʻlgan mahalla bilan uzviy bogʻliqlikda va bu tizimning asosi boʻlgan birdamlik, mehr-oqi­bat, jamoaviylik kabi qadriyatlar taʼsirida rivojlanib kelgan. Mahalla rivojlansa, mamlakat obod boʻlishi bor gap. Bu hayot falsa­fasi ortiqcha isbotga muhtoj emas. Murojaat­nomada ham mamlakatimiz rivojlanishining bugungi bosqichida mahalla institutining oʻrni va beqiyos ahamiyati keng ochib berildi.

Yil nomidagi “jamiyatni yuksaltirish” gʻoyasi alohida eʼtiborga molik. “Inson — ja­miyat — davlat” taraqqiyot zanjirining ajral­mas boʻgʻini boʻlgan jamiyatni qanday yuksalti­rish mumkin? Bunga ehtiyoj bormi? Nima uchun bu gʻoya aynan bugun yuzaga chiqmoqda?

Shu kabi savollar tugʻilishi va har bir uygʻoq odamni bezovta qilishi tabiiy. Ming yillar davomida koʻp mutafakkirlar ham bu savollar­ga oʻzicha javob izlagan. Buyuk ajdodimiz Abu Nasr Forobiyning jamiyat haqidagi qarashlari qiziq. U oʻz falsafiy konsepsiyasi asosida in­sonlarning baxt-saodatga erishishi uchun har bir aʼzosining kasb-koriga muvofiq, oʻzaro hamkor­likda yashashini nazarda tutadigan ideal, fozil jamiyat va shaharni tushuntiradi. Forobiyning fikricha, adolat oʻrnatilgan jamiyatgina inson­lar talabiga mos keladi. Bunday jamiyatda odam­lar oʻzaro yordamlashib, har biri oʻzining vazifa­sini bajarishi orqali umumiy rivojlanishga hissa qoʻshadi va mukammallikka erishadi. U ja­miyatni inson organizmiga oʻxshatadi. Bu yerda har bir aʼzo oʻz vazifasini bajarsa, butun organizm sogʻlom boʻladi.

Forobiyning bu gʻoyasi keyingi davrlarda Sharq va Yevropa falsafasiga ham katta taʼ­sir koʻrsatgan. Xususan, maʼrifatparvarlik davridagi ijtimoiy taʼlimotlar, XIX-XX asr boshlaridagi tadqiqotlarda jamiyat xuddi mexanizm yoki biologik organizmga oʻxshash va hatto ularga teng boʻlgan yaxlitlik sifatida tavsiflanadi.

Bashariyat rivojining turli davrlarida olimlar ichki va tashqi oʻzgarishlar sharoiti­da samarali ishlaydigan va rivojlanadigan barqaror jamiyatning koʻrinishini belgilash­ga, ijtimoiy tizimni barqarorlashtirish omillari va mexanizmlarini aniqlashga urin­di. XX asr oxirida barqaror jamiyat va barqa­ror taraqqiyot gʻoyalari Rio-de-Janeyro (1992-yil) va Kopengagenda (1995-yil) boʻlib oʻtgan nufuzli xalqaro forumlarda eʼtirof etildi.

Prezidentimiz ilgari surgan “jamiyatni yuk­saltirish” gʻoyasiga ham jamiyatni misoli tirik organizm sifatida uzviy harakatda va barqaror saqlashga strategik ehtiyoj sifatida yondashish lozim. Boshqacha aytganda, bugun jamiyatni yuk­saltirish zarurati tasodifiy emas, balki obʼ­yektiv ijtimoiy qonuniyatlar bilan bogʻliq. Globallashuv, raqamli transformatsiya, axborot oqimining keskin ortishi va ijtimoiy murak­kabliklar insonning faqat moddiy emas, balki ijtimoiy adolat, xavfsizlik, ishonch va maʼna­viy barqarorlikka talabini kuchaytirmoqda.

Dunyoda kuchayib borayotgan siyosiy mavhum­lik, koʻp yillik jahon tartibotiga putur yetishi oqibatida suveren demokratik davlat­lar uchun yangi, avval kuzatilmagan tahdidlar paydo boʻlmoqda. Bu esa har bir davlatdan oʻz taraqqiyot strategiyalarini jiddiy tahlil qi­lib, ularga tegishli oʻzgartishlar kiritishni taqozo etmoqda. “Oʻzbekiston — 2030” strate­giyasi takomillashayotgani ham aynan shu favqu­lodda omillar bilan bogʻliq.

Davlatimiz rahbari raisligida yaqinda oʻtkazilgan Xavfsizlik kengashining kengay­tirilgan yigʻilishida zamonaviy xavf va tah­didlarning mazmuni ham, koʻlami ham kundan kunga oʻzgarib borayotgani, mudofaa va xavf­sizlik sohasi oldiga katta vazifalar qoʻyila­yotgani taʼkidlandi. Sakkiz yil oldin qabul qilingan Mudofaa doktrinasi hamda 1997-yildagi Milliy xavfsizlik konsepsiyasini qayta koʻrib chiqish vaqti kelgani aytildi.

Murakkab davrimizning ana shunday oʻtkir talablaridan kelib chiqib, “Inson — jamiyat — davlat” taraqqiyot konsepsiyasini ham yanada tako­millashtirish va uni amalga oshirishga doir yangi yondashuvlarni ishlab chiqish lozim. Xususan, bu konsepsiya tizimida jamiyatning rolini oshirish va jamiyatni harakatdagi organizm sifatida kom­pleks rivojlantirish maqsadga muvofiq.

“Jamiyatni yuksaltirish” gʻoyasi orqali qator oʻtkir chaqiriqlar kun tartibiga olib chiqilmoqda.

Birinchidan, jamiyatimizning hozirgi sa­lohiyati bilan zamonaviy tahdidlarga qarshi turib boʻlmasligi bildirilmoqda.

Yangi Oʻzbekistonda inson kapitali uchun katta resurslar safarbar qilinmoqda. Taʼlim, sogʻliqni saqlash, aholi bandligi sohasidagi amaliy natijalar salmoqli. Mamlakatimiz­ning imkoniyatlari ham yildan yilga oshib, ulkan marralar zabt etilmoqda. Navbatdagi bosqichda endi jamiyatimiz ham qudratli kuchga aylanishi va barcha islohotlarning motivato­ri boʻlishi lozim. Bunga esa jamiyatimizning qon tomiri boʻlgan mahallani rivojlantirish orqali erishiladi.

Ikkinchidan, bugungi tahlikali dunyoda milliy birdamlik va hamjihatlik har qachon­gidan dolzarb ahamiyat kasb etayotir.

Davlatimiz rahbari bu masalaning yechimi­ni jamiyatni yuksaltirishda koʻrmoqda. “Biz uchun hozirgi global taraqqiyot davrida, dunyoda oʻta keskin va tahlikali jarayonlar yuz berayotgan bugungi kunda milliy birlik nihoyatda muhim va zarur. Bir boʻlsak, yago­na xalq, yagona millat boʻlib olgʻa intilsak, koʻzlagan ulkan maqsadlarimizga albatta yetamiz!” dedi Prezidentimiz.

Uchinchidan, jamiyat rivojisiz inson va davlatning rivojiga erishib boʻlmasligi haqida bong urilmoqda. Inson jamiyatda hara­katlanadi va shakllanadi. Undagi ijobiy yoki salbiy oʻzgarishlar, tafakkur evrilishlari, eng avvalo, jamiyatda aks etadi. Davlat ham be­vosita jamiyatdagi qadriyatlar va munosabat­lar taʼsirida rivojlanadi. Masalan, jamiyat­da taʼlim sifati past boʻlsa, yoshlar bandligi taʼminlanmasa, muammolar oʻz vaqtida hal etilmasa, ijtimoiy taraqqiyot oʻz-oʻzidan se­kinlashadi. Jamiyatning barqarorligi davlat barqarorligining kafolatidir.

Bir soʻz bilan aytganda, “jamiyatni yuksal­tirish” gʻoyasining bugun amaliy harakatlar markaziga chiqayotgani va 2026-yilda Oʻzbekiston rivojlanishining ustuvor yoʻnalishidan biri etib belgilangani tasodif emas. Taraqqiyoti­mizning navbatdagi bosqichida ushbu gʻoya inson va davlatning uygʻun faoliyatiga erishishning asosiy sharti sifatida yuzaga chiqmoqda.

Jamiyat qanday yuksaladi?

Jahonda tan olingan ilmiy taʼlimotlar­da jamiyat rivojiga doir xilma-xil qarashlar mavjud. Faylasuflar va fikr egalari bu borada turlicha yoʻllarni tavsiya etadi. Bugungi global­lashuv sharoitida jamiyatni yuksaltirish masa­lasiga faqat iqtisodiy oʻsish bilan emas, balki ijtimoiy adolat, fuqarolik faolligi, taʼlim sifati va ishonchli institutlar bilan bevosita bogʻliq holda qaralmoqda. Rivojlangan davlat­lar tajribasi barqaror jamiyat — davlat, ja­miyat va shaxs oʻrtasidagi muvozanatli hamkorlik mahsuli ekanini koʻrsatadi.

Jamiyat quyidagi asosiy omillar uygʻunli­gida rivojlanadi:

— inson kapitali: taʼlim, ilm-fan va kasbiy salohiyatning yuksalishi;

— ijtimoiy institutlar: mahalla, oila, taʼlim va fuqarolik jamiyatining samarali faoliyati;

— qonun ustuvorligi va adolat: barcha uchun teng qoidalar va shaffof boshqaruv;

— faol fuqarolik pozitsiyasi: jamiyat hayotida befarqlik emas, ishtirok madaniyatining shakllanishi.

Rivojlangan jamiyatda davlat “hamma nar­sani hal qiluvchi” emas, balki sharoit yaratuv­chi institut sifatida maydonga chiqadi, fuqaro esa ijtimoiy jarayonlarning faol subyektiga aylanadi.

Xalqaro tajribada jamiyatni yuksalti­rishga doir turli modellar mavjud. Biroq ularni birlashtirib turuvchi umumiy jihat bor — inson kapitaliga investitsiya kiritish.

Keling, ularning baʼzilarini koʻrib chiqay­lik.

Skandinaviya modelida jamiyatning yuk­salishi ijtimoiy tenglik, kuchli taʼlim va fuqarolar ishonchi orqali taʼminlangan. Bu mamlakatlar jamiyatni yuksaltirishda “farovonlik davlati” modelini muvaffaqiyatli qoʻllab kelmoqda. Skandinaviya modelida: be­pul yoki arzon taʼlim va sogʻliqni saqlash ti­zimi; kuchli ijtimoiy himoya mexanizmlari; davlat qarorlarida fuqarolarning ishtiroki keng yoʻlga qoʻyilgan.

Natijada bu davlatlar xalqaro reytinglar­da ijtimoiy ishonch, baxt va hayot sifati boʻyi­cha doimiy yetakchi oʻrinlarni egallab kelmoqda. Eng muhim jihati — jamiyatda “davlat menga xizmat qiladi” degan tushuncha shakllangan.

Yaponiyada jamoaviy masʼuliyat, intizom va maʼnaviy qadriyatlar ijtimoiy barqarorlik­ni mustahkamlagan. Ularda mahalla va jamoa darajasida: aholi hududni tozalash, tartibni saqlashda koʻngilli ishtirok etadi; keksalar­ga hurmat va yoshlarni tarbiyalashga ijtimoiy norma sifatida qaraladi; taʼlim tizimida faqat bilim emas, balki xulq-atvor va masʼuliyat ham shakllantiriladi.

Kunchiqar davlat tajribasidan shuni anglash mumkinki, jamiyat yuksalishi uchun katta mablagʻdan koʻra madaniy intizom va umumiy qadriyatlar muhim.

Singapur modeli samarali boshqaruv va qonun ustuvorligiga tayanadi. Qisqa muddatda jamiyatni yuksaltirishda mislsiz natijalar­ga erishgan bu mamlakatda ijtimoiy tartib, xavfsizlik va hayot sifati yuqori darajada taʼminlangan. Qonun ustuvorligi va korrup­siyaga mutlaqo murosasiz munosabat, sifatli shaharsozlik va uy-joy siyosati (aholining katta qismi davlat qurgan uy-joylarda yashay­di), davlat xizmatlarining ochiqligi va tez­korligi Singapur muvaffaqiyatining asosiy omillaridir.

Germaniyada esa kasbiy taʼlim, fuqarolik jamiyati va mahalliy boshqaruv jamiyat ta­raqqiyotining tayanchiga aylangan. Bu modelda jamiyatni yuksaltirishda fuqarolik jamiyati institutlari va dual taʼlim tizimiga ustu­vorlik beriladi. Bu model bandlikni oshi­rish va ijtimoiy barqarorlikni mustahkam­lashga xizmat qilmoqda. Mahalliy boshqaruv organlari aholiga eng yaqin institut sifatida ishlaydi.

Rivojlangan davlatlar tajribasi jamiyat­ni yuksaltirishning universal retsepti yoʻqli­gidan darak beradi. Biroq umumiy tamoyillar mavjud. Inson qadrini ustun qoʻyish, mahalla va jamoani rivojlantirish, adolatli boshqa­ruv va qonun ustuvorligi, taʼlim va tarbiyaga sarmoya yoʻnaltirish shular jumlasidan.

Muvaffaqiyatli modellar jamiyatni yuksal­tirish uchun faqat iqtisodiy oʻsish emas, balki ijtimoiy ong va madaniyatni rivojlantirish ham hal qiluvchi ahamiyatga ega ekanini koʻrsa­tadi. Oʻzbekistonning jamiyatni yuksaltirish modeli oʻziga xos va noyob. “Inson qadri uchun, inson baxti uchun” gʻoyasi, “Xalqimiz ertaga yoki yaqin kelajakda emas, bugun baxtli yashashi kerak” tamoyili bugun biz tanlagan buyuk yoʻl­ning asosidir.

Soʻnggi 9 yilda mamlakatimiz jamiyatni rivojlantirishning ilgʻor xalqaro tajriba­larini milliy qadriyatlar bilan uygʻunlashti­rib, barqaror natijalarga erishmoqda. Eng muhimi, bugun bu yutuqlarni har bir yurtdo­shimiz oʻz hayotida chuqur his qilmoqda. Ajdod­larimiz orzu qilib, kurashib oʻtgan jamiyat — inson huquq va erkinliklari, kuchli ijtimoiy himoya, sifatli taʼlim va tibbiy xizmat kafo­latlangan, qonun ustuvorligi, ijtimoiy ado­lat va xususiy mulk daxlsizligi taʼminlangan yangi Oʻzbekiston jamiyati sari dadil qadamlar qoʻyilmoqda.

Hammasi mustahkam zaminga ega

Murojaatnomada bugunimiz va ertamiz uchun muhim yangi gʻoya va aniq hisob-kitoblar­ga asoslangan tashabbuslar ilgari surildi. Xususan, unda jamiyatni rivojlantirishning quyidagi ustuvor yoʻnalishlari yaqqol koʻzga tashlanadi:

— inson qadrini ulugʻlash — barcha is­lohotlarning markaziga inson manfaatini qoʻyish;

— mahallaning rolini kuchaytirish — jamiyat muammolarini eng quyi boʻgʻinda hal etish;

— yoshlar va ayollar faolligini oshirish — taʼlim, bandlik va tadbirkorlik orqali;

— ochiq va xalqchil davlat boshqaruvi — davlat organlarining xalqqa xizmat qilishi.

Bu gʻoyalar jamiyatni maʼmuriy bosim orqa­li emas, balki ishonch va hamkorlik asosida yuksaltirishga qaratilgan.

Prezidentimiz mahalla infratuzilmasi­ni yanada yaxshilash; iqtisodiyotni texnologik va innovatsion oʻsish modeliga oʻtkazish; ichki bozorda talabni ragʻbatlantirish; kasblarni rivojlantirish va yangi mehnat bozori arxi­tekturasini yaratish; ekologik muvozanatni taʼminlash, “yashil” energetika va suv resurslaridan oqilona foydalanish; zamonaviy dav­lat boshqaruvi va adolatli sud-huquq tizimi borasidagi islohotlarni davom ettirish orqa­li barchamizni yangi va ulkan marraga — kel­gusi besh yilda iqtisodiyotimiz hajmini 240 milliard dollardan oshirishga boshlamoqda. Keyingi yillarda xalqimiz va davlatimiz erishgan olamshumul yutuqlarga tayanib fikr­lasak, oʻz kuchimizga ishonsak, bu natijaga eri­shish mumkin.

Jamiyatga taklif qilinayotgan islohotlar­ni aniq tashabbuslar misolida koʻrib chiqay­lik. Masalan, mamlakatimiz mehnat bozorini mutlaqo yangi arxitektura asosida — kasb, malaka, texnologiya va taʼlimni birlashtira­digan yagona mexanizm sifatida ishlatish ma­salasi koʻtarildi.

Bu nima uchun kerak? Bugungi globallashuv sharoitida raqamlashtirish va sunʼiy intel­lekt koʻp sohalarga kuchli taʼsir oʻtkazmoqda. Natijada dunyodagi ish oʻrinlarining soni, shakli va mazmuni keskin oʻzgarayotir. Yaqin besh yilda mavjud kasblarning 30 foizi toʻ­liq avtomatlashtirilishi, 50 foizi boʻyicha esa yangi malakalar talab qilinishidan kelib chiq­sak, dunyo mehnat bozori tub burilish boʻsagʻasi­da ekani maʼlum boʻladi.

Mamlakatimiz yetakchisi yangilanayotgan mehnat bozoriga moslashish uchun kasbiy taʼ­limning eng muhim boʻgʻini boʻlgan texni­kumlarni yangi sifat bosqichiga olib chiqish lozim, demoqda. Buning uchun 2026-yildan boshlab, har yili kamida 100 tadan texnikum toʻ­liq taʼmirlanib, texnologik va talab yuqori kasblarga mos holda jihozlanadi. Germaniya, Shveysariya, Buyuk Britaniya, Xitoy, Janubiy Koreya kabi davlatlarning ilgʻor taʼlim dasturlari joriy qilingan texnikumlar soni 100 taga yetkaziladi.

2026-yilda 7 viloyatda, 2027-yilda esa qol­gan hududlarda Ilgʻor kasbiy mahorat texni­kumi va “Kasblar shaharchasi” faoliyati yoʻlga qoʻyiladi. Murojaatnomada har bir tashabbus­ning amaliy mexanizmlari, har bir infratu­zilmaning aniq vazifasi koʻrsatib berildi. Xususan, Ilgʻor kasbiy mahorat texnikumlari hududdagi boshqa texnikumlar uchun metodik va amaliyot bazasi sifatida faoliyat yuritadi. “Kasblar shaharchasi” esa maktab oʻquvchilarini qurilish, servis, qishloq xoʻjaligi, sanoat, transport, “yashil” energetika kabi sohalarda­gi zamonaviy kasblarga yoʻnaltiradi.

Texnikum va ish beruvchilar oʻrtasidagi hamkorlik ham bundan buyon yangicha tashkil qilinadi. Dual taʼlim asosida oʻqitishni samarali tashkil qilgan korxonalarga 7 yil muddatga 5 milliard soʻmgacha imtiyozli kredit ajratiladi. Tadbirkorlik reytingida qoʻshim­cha 5 ball beriladi. Korxonalar ishga olgan texnikum oʻquvchisi uchun 1 foizli ijtimoiy soliq imtiyozi yana uch yilga uzaytiriladi.

Bu oʻrinda yoshlarning kasbiy rivojlani­shi bilan birga ish beruvchilarga ham yangi imtiyozlar, qoʻshimcha qoʻllab-quvvatlov chora­lari taklif qilinmoqda. Shuningdek, kasbiy taʼlimdagi yangicha yondashuvlar, xususan, dual taʼlim asosida oʻqitishni ommalashtirish choralari belgilanmoqda.

OTMlar va ish beruvchilar oʻrtasida yoʻlga qoʻyiladigan raqamli ekotizim ham dolzarb. Bunda bitiruvchi kurs talabalari uchun oʻzi­ga mos ish topish, korxonalarga esa malakali kadrlarni jalb qilish imkoniyati kengayadi. Mehnat bozoriga yiliga 300 ming oliy maʼlu­motli kadr kirib kelayotganini hisobga olsak, bu ekotizimning ahamiyati yanada yorqin namoyon boʻladi.

Bular tasodifiy yechimlar emas. Jamiyat­ni yuksaltirish boʻyicha Germaniya modelida kasbiy taʼlimga ustuvorlik berish ortidan katta yutuqlarga erishilgan. Bu davlatda ham yoshlar taʼlim bilan birga korxonalarda ama­liyot oʻtab, kasbga erta moslashadi. Zamonaviy Germaniya jamiyatida fuqarolik jamiyati institutlariga keng oʻrin berilgan. Nodavlat tashkilotlar ijtimoiy muammolarni hal etishda faol ishtirok etadi.

Prezidentimiz “Islohotlar samaradorli­gini taʼminlashda fuqarolik jamiyati institutlarining roli muhim. Shu bois, ularni qoʻllab-quvvatlash boʻyicha siyosat kelgusida ham izchil davom ettiriladi”, dedi. Xususan, fuqarolik jamiyatini rivojlantirish boʻyicha besh yillik strategiya ishlab chiqilishi maʼ­lum qilindi. Ushbu institutlarga ijtimoiy buyurtma berish tizimi raqamlashtirilib, moliyalashtirish hajmi 2 karra oshiriladi. Bu tashabbuslar ham jamiyatni yuksaltirish boʻyicha dunyodagi ilgʻor tajribalarga toʻla mos keladi.

2026-yildan boshlab Elektron hukumat platformasi tubdan yangilanishi eʼlon qilin­di. Barcha davlat idoralarining 1000 dan ziyod davlat xizmatlari; 5000 dan ortiq funksiya va vazifalari; 200 ta maʼlumot bazasi va axbo­rot tizimi; 100 mingdan ziyod davlat xizmat­chisining mahalla, tuman, viloyat, respublika darajasidagi vakolatlari Yagona raqamli platformaga integratsiya qilinishi ham muhim tashabbuslardan. Bu islohotlar davlat xizmat­larining ochiqligi va tezkorligiga asoslangan Singapur modelini aks ettiradi.

Murojaatnomada korrupsiya davlat ta­raqqiyotiga toʻsiq boʻladigan, adolat va qonun ustuvorligini izdan chiqaradigan, jamiyatda ishonch muhitini zaiflashtiradigan jiddiy tahdid sifatida qayd etildi. Bu illatga qar­shi kurashish boʻyicha 2026-yilda “favqulodda holat” eʼlon qilinishi va korrupsiyaga yoʻl qoʻyish islohotlarga xiyonat deb baholanishi bildirildi. Jamiyatni yuksaltirish boʻyicha Singapur tajribasi muvaffaqiyati ham kor­rupsiyaga murosasiz kurashda ekani keng eʼti­rof etilgan. Oʻzbekiston ham korrupsiyaga qar­shi kurashishda qatʼiyat koʻrsatib, rivojlangan davlatlarda oʻzini oqlagan ijtimoiy adolat tamoyillariga sodiqligini namoyon qilmoqda. Murojaatnomadagi yangi chaqiriqlardan bu borada boshlangan ishlar mavsumiy emasligi, balki muqarrar va tizimli tusga egaligini koʻrish mumkin.

2026-yilda 1 million odamni doimiy ish bilan taʼminlash, 181 ming oilani kambagʻal­likdan chiqarish, kambagʻallik va ishsizlik darajasini 4,5 foizga tushirish, kambagʻallik­dan xoli mahallalar sonini 3500 taga yetkazish koʻzlanmoqda. Bu maqsadlarga ijtimoiy himoya tizimini kuchaytirish, aholini har jihat­dan qoʻllab-quvvatlashga qaratilgan manzilli chora-tadbirlar orqali erishiladi. Oʻzbekistonda soʻnggi yillarda yaratilgan ijtimoiy himoya tizimida ham jamiyatni yuksaltirishga doir Skandinaviya modelining ilgʻor tajriba­lari namoyon boʻladi. “Baxtli odamlar mamla­kati” sifatida dunyoga tanilgan bu davlatlarda ham kuchli ijtimoiy himoyaga jamiyatda faro­vonlikni taʼminlashning muhim vositasi si­fatida qaraladi.

Prezidentimiz ilgari surgan gʻoyalar koʻla­mi keng. Biz ularning baʼzilariga toʻxtaldik xolos. Bu gʻoyalarning har biri mustahkam za­minga ega. Ular mohiyatan Vatanimiz taraqqi­yotining yangi arxitekturasini ifodalaydi hamda yangi Oʻzbekistonning milliy manfaat­lari, xalqimizning koʻp asrlik davlatchilik anʼanalariga asoslangan. Shu bilan birga, bu tashabbuslar jamiyatni yuksaltirish boʻyicha jahondagi eng ilgʻor tajribalarga ham muvo­fiq keladi.

* * *

“Jamiyatni yuksaltirish” — shior emas, balki hayotiy strategiya. Kuchli jamiyat kuchli mahalladan boshlanadi. Har bir obod koʻcha, har bir band yosh, har bir ijtimoiy himoyaga olin­gan oila, qoʻyingki, hayotidan va davlatidan rozi har bir inson bu — yuksalayotgan jamiyat­ning aniq va koʻzga koʻrinadigan natijasidir.

Qisqasi, jamiyatni yuksaltirish insonni qadrlash, fuqarolarning davlat va jamiyatga ishonchini mustahkamlashga qaratilgan strate­gik ehtiyojdir. Bu bir yillik kampaniya emas, balki uzoq muddatli tamadduniy jarayon. U inson ongi, ijtimoiy institutlar va davlat siyosati uygʻunligida amalga oshadi. Preziden­timiz ilgari surayotgan gʻoyalar ana shu uygʻun­likni taʼminlashga qaratilgan. Ularni hayotga tatbiq etish har bir fuqaroning faol ishtiro­ki tufayli samarali natija beradi.

Shuhrat ORIPOV,

Ijtimoiy-maʼnaviy tadqiqotlar

instituti tadqiqotchisi