Мемлекет басшысы энергиямен тұрақты қамтамасыз ету экономиканың дамуы, кәсіпкерлердің жоспарлары мен халықтың әл-ауқаты үшін маңызды екенін атап өтті. Кейінгі он жылда энергетика нарығы жеке инвестицияларға ашылып, мемлекеттік-жекеменшік әріптестік тетіктері енгізілді. Осы кезеңде салаға 35 миллиард доллар инвестиция тартылды. Күн, жел және су электр станцияларының есебінен жаңартылатын энергия көздерінің жалпы электр өндірудегі үлесі 31 пайызға жетті.
Кездесу күні жалпы құны 4 миллиард 700 миллион доллар болатын алты ірі жоба бойынша келісімдерге қол қойылды. Олардың аясында 3 мың мегаватт электр өндіру қуаты және 400 мегаватт энергия сақтау қуаты құрылады.
Мемлекет басшысы энергетикаға инвестиция тартудың жаңа кезеңі басталып жатқанын атап өтті. Енді әрбір жоба жаңа қуат көздерін құрумен қатар, энергиямен жабдықтау сенімділігін арттырып, электр энергиясының шығынын азайтуы қажет. 2030 жылға дейін 22 мың мегаватт жаңа қуат іске қосу, жылдық электр өндіру көлемін 129 миллиард киловатт-сағаттан асыру және жаңартылатын энергия көздерінің үлесін 54 пайызға жеткізу көзделген.
Ол үшін электр өндіру, тасымалдау және энергия сақтау жүйелері өзара байланысты түрде дамытылады. Әр аумаққа қажетті қуат көлемі алдын ала жоспарланып, дайын жобалар ашық конкурсқа шығарылады. Инвесторларға жер учаскелері, электр желісіне қосылу және электр энергиясын сатып алу шарттары алдын ала белгілі болады. Жақын арада жалпы қуаты 2 мың 200 мегаватт болатын алты күн және жел электр станциясының жобасы конкурсқа ұсынылады.
Алғаш рет энергетика саласын 2050 жылға дейін дамытуға арналған Ұлттық бас жоспар әзірленіп, жарияланады. Келесі жылдың 1 наурызына дейін электр желілеріне қосылу мүмкіндіктерінің картасы, ал 1 шілдеге дейін толық бас жоспар ұсынылады. Бұл инвесторларға жобаларын ұзақ мерзімге жоспарлауға мүмкіндік береді.
Электр желілері мен энергия сақтау инфрақұрылымын кеңейтуге ерекше назар аударылды. 2030 жылға дейін 5 мың шақырым электр желісі мен 16 ірі қосалқы станция салу, энергия сақтау қуатын 4,5 гигаваттқа жеткізу жоспарланған. Сонымен қатар өнеркәсіп кәсіпорындары мен деректер орталықтарының өсіп келе жатқан қажеттіліктерін ескере отырып, оларды сенімді электрмен жабдықтау мәселесін алдын ала шешу қажеттігі атап өтілді.
Электр энергиясын тарату желілеріне жеке сектордың қатысуын кеңейту, әлеуметтік нысандар мен сорғы станцияларын энергия үнемдейтін технологиялар негізінде жаңарту мәселелері де қарастырылды. Жаңартылатын энергия өндірушілерінің сертификаттар мен көміртек кредиттері арқылы қосымша табыс табуына мүмкіндік беретін тетіктер енгізіледі.
Мемлекет басшысы инвестициялық жобалар жергілікті өнеркәсіп үшін де жаңа мүмкіндіктер ашуы керектігін атап өтті. Жоғары кернеулі жабдықтар, энергия сақтау жүйелері және жел генераторларына арналған құрамдас бөлшектерді жергіліктендіру бойынша құны 850 миллион доллар болатын 12 перспективалы жоба әзірленген. «Фориш» ауданында салынып жатқан атом электр станциясына қажетті өнімдер өндіретін арнайы өнеркәсіптік аймақ құру жоспарланып отыр.
Мұнай-газ саласында геологиялық барлау жұмыстарын жүргізу, кен орындарының тиімділігін арттыру және шикізатты терең өңдеу бағыттарындағы ынтымақтастық кеңейтіледі. Үстіртте «SOCAR» және «British Petroleum» компанияларымен алты инвестициялық блокта барлау жұмыстары жүргізілуде. Шетелдік серіктестерге ұсыну үшін тағы 128 блок дайындалған. Бұхара облысындағы MTO жобасын жүзеге асыру, сондай-ақ Бұхара және Ферғана мұнай өңдеу зауыттарын жаңғырту жоспарлары да атап өтілді.
Сұйытылған газбен жабдықтау саласына нарықтық тетіктерді кезең-кезеңімен енгізу мәселесіне тоқталған Мемлекет басшысы бұл ретте жеткізілімнің үздіксіздігі, қауіпсіздік және халыққа қызмет көрсету сапасы басты басымдық болуы керектігін айтты.
Жаңа энергетикалық нысандарға мамандар даярлау ісіне инвесторлардың қатысуын кеңейту ұсынылды. Келесі оқу жылынан бастап жоғары оқу орындарындағы энергетика мамандықтарына қабылдау квоталары ұлғайтылады. Жыл сайын 50 жастың жетекші шетелдік университеттерде білім алуына мемлекеттік гранттар бөлінеді.
Инвесторлар бұған дейін жер бөлу, электр желілеріне қосылу және техникалық шарттарды алу мәселелерін тұрақты диалог арқылы шешу жөнінде бастама көтерген болатын. Осыған байланысты Отын-энергетика саласындағы инвесторлар кеңесі құрылады. Президент Әкімшілігінің Басшысы жетекшілік ететін Кеңес жобаларды әзірлеуден бастап нысандарды іске қосуға дейінгі кезеңде туындайтын мәселелерді жедел шешумен айналысады.
Іс-шара соңында Президентіміз инвесторлармен әңгімелесіп, олардың пікірлері мен ұсыныстарын тыңдады және өзара тиімді ынтымақтастықты жалғастыруға дайын екенін білдірді.
