Уллы мәмлекетлик ғайраткер ҳәм сәркарда Әмир Темур - Екинши ояныў - Ренессанс дәўириниң дөретиўшиси Темурийлер миллий мәмлекетшилигимиз ҳәм улыўма жәҳән тарийхы раўажланыўында айрықша орын ийелейди.
Ғәрезсизлик жылларында бурынғы тоталитар дүзим тәрепинен қаралап келинген бул уллы инсанның жарқын аты ҳәм естелигине болған тарийхый әдиллик тикленди. Саҳыпқыран Әмир Темур образы миллий мәмлекетшиликтиң тымсалына айланып, халқымыздың өзлигин, дәстүр ҳәм қәдириятларын тиклеў процесинде руўхый күш дәреги болып хызмет етпекте.
Ташкент, Самарқанд, Шаҳрисабз қалаларында уллы бабамыздың естеликлери орнатылған, Темурийлер тарийхы мәмлекетлик музейи ҳәм Халықаралық жәмийетлик фонды жумыс алып бармақта, "Әмир Темур" ордени шөлкемлестирилген, елимизде көплеген көше ҳәм парклерге оның аты берилген.
Мәмлекетимиз миллий раўажланыўымыздың жаңа басқышы - Үшинши Ренессанс дәўирине қәдем қойып, барлық тараўларда түпкиликли өзгерислер әмелге асырылып атырған бүгинги күнде республикамыз ҳәм сырт еллерде Саҳыпқыран Әмир Темурдың шахсын, оның инсаният тарийхындағы ҳәм Туран цивилизациясындағы ролин, темурийлердиң бай ҳәм бийтәкирар мийрасын терең үйрениў және кеңнен үгит-нәсиятлаў мақсетинде Қарар етемен:
I. Мақсет.
1. Уллы бабамыз тийкар салған Екинши Ренессанс дәўириниң миллий ҳәм улыўмаинсаныйлық әҳмийетин, оның Жаңа Өзбекстан дөретиўшилери сыпатында жас әўладты тәрбиялаўдағы үлкен орны ҳәм тәсирин есапқа алған ҳалда, шөлкемлестириўшилик-әмелий, илимий ҳәм руўхый-ағартыўшылық жумысларды сапа жағынан жаңа басқышқа көтериў усы қарардың тийкарғы мақсети болып есапланады.
II. Шөлкемлестириў ҳәм әмелий илажлар.
Илимлер академиясы, Өзбекстандағы Ислам цивилизациясы орайы, Жоқары билимлендириў, илим ҳәм инновациялар министрлиги, Мәденият министрлиги, Қорғаныў министрлиги, Республикалық Руўхый-ағартыўшылық орайы, Әмир Темур халықаралық жәмийетлик фондының төмендегилерди нәзерде тутатуғын усыныслары мақуллансын:
(а) быйылғы жылы Саҳыпқыран Әмир Темур туўылған күниниң 690 жыллығын кеңнен белгилеў;
(б) ҳәр жылы апрель айын Әмир Темур айы деп жәриялаў ҳәм оның шеңберинде улыўма билим бериў мектеплери, орта арнаўлы, профессионал ҳәм жоқары билимлендириў мәкемелери, әскерий бөлимлер ҳәм әскерий билимлендириў мәкемелери, кәрханалар, шөлкемлер ҳәм мәҳәллелерде темуртаныўшы илимпазлар, жазыўшы ҳәм көркем өнер ғайраткерлериниң қатнасыўында ушырасыўлар, көркем-ағартыўшылық илажлар шөлкемлестириў.
3. Темурийлер дәўири тарийхын системалы үйрениў ҳәм илимий нәтийжелерди кеңнен үгит-нәсиятлаў бойынша 2030-жылға шекемги "Жол картасы" 1-қосымшаға муўапық тастыйықлансын, онда төмендегилер нәзерде тутылсын:
(а) 2026-жыл 9-10-апрель күнлери Өзбекстандағы Ислам цивилизациясы орайында "Әмир Темур ҳәм Темурийлер цивилизациясының дүнья тарийхы ҳәм мәдениятындағы орны ҳәм әҳмийети" темасында халықаралық илимий конференция өткериў;
(б) Әмир Темур ҳәм Темурийлер дәўири тарийхына бағышланған китаплар, илимий ҳәм илимий-ғалабалық шығармалар сериясын таярлаў ҳәм басып шығарыў, соның ишинде:
(i) "Темур тузуклари" шығармасын парсы, араб, қытай, инглис, француз, испан ҳәм рус тиллеринде илимий-түсиндирме текст пенен басып шығарыў;
(ii) "Темурийлар дәўириниң 100 бийбаҳа қолжазбасы", "Темурийлар дәўириниң 100 бийбаҳа дурданасы" китап-альбомларын жаратыў;
(в) Темурийлер дәўирине тийисли шет мәмлекетлерде сақланып атырған тийкарғы жазба дәреклердиң нусқаларын Өзбекстанға алып келиў жумысларын шөлкемлестириў;
(г) Әмир Темур салтанатының Европа мәмлекетлери менен дипломатиялық ҳәм елшилик байланысларын сәўлелендириўши "Тири тарийх" жойбары тийкарында исленген тарийхый-көркем ҳәм ҳүжжетли фильмлерди Испания, Франция, Уллы Британия сыяқлы сырт еллерде көрсетиў;
(д) Темурийлер дәўири дереклериниң электрон платформасын жаратыў.
Өзбекстандағы Ислам цивилизациясы орайы Илимлер академиясы, Республикалық Руўхый-ағартыўшылық орайы, Сыртқы ислер министрлиги менен биргеликте Әмир Темур ҳәм Темурийлердиң дүнья цивилизациясы раўажланыўына қосқан үлесин кеңнен үгит-нәсиятлаў мақсетинде 2026-жыл 1-марттан баслап "Уллы Темурийлер тарийхы ҳәм мәдений мийрасы" атамасын халықаралық илимий термин сыпатында енгизиўди тәмийинлеў мақсетинде сырт мәмлекетлерде "Уллы Темурийлер тарийхы ҳәм мәдений мийрасы" темасында презентациялар, медиа илажлар ҳәм конференциялар өткерсин.
Саҳыпқыран Әмир Темур туўылған күниниң 690 жыллығына бағышланған илажларға таярлық көриў ҳәм оларды өткериў бойынша шөлкемлестириў комитетиниң (кейинги орынларда - Шөлкемлестириў комитети) қурамы 2-қосымшаға муўапық тастыйықлансын.
6. Шөлкемлестириў комитети (А.Арипов):
(а) Саҳыпқыран Әмир Темур туўылған күниниң 690 жыллығына бағышланған илажларды (кейинги орынларда - илажлар) өткериўге жуўапкер мәмлекетлик уйымлар ҳәм шөлкемлердиң жумысын муўапықластырыў, шөлкемлестириў мәселелерин оператив шешиў;
(б) илажлар өткерилетуғын орынларды абаданластырыў, техникалық ҳәм телекоммуникация үскенелери менен тәмийинлеў жумысларын тәмийинлесин;
(в) Саҳыпқыран Әмир Темур туўылған күниниң 690 жыллығына бағышланған почта маркалары ҳәм конвертлери, календарлар ҳәм көргизбели мәлимлеме қураллары сериясының жаратылыўын, естелик, гүмис ҳәм алтын юбилей теңгелердиң айланысқа шығарылыўын тәмийинлесин;
(г) илажларда қатнасыўшы сырт елли мийманлардың Өзбекстанға келиўи ҳәм мәмлекеттен кетиўи, олар ушын визаларды рәсмийлестириў, транспорт ҳәм медициналық хызмет көрсетиў мәселелерин муўапықластырыў;
(д) илажлар өткерилетуғын аймақлардағы ҳәм мийманхана фондындағы объектлердиң таярлығын тәмийинлеў.
Ташкент қаласы ҳәкимлиги 2026-жылдың ақырына шекем Ташкент қаласы жергиликли бюджетиниң қосымша дәреклери есабынан Темурийлер тарийхы мәмлекетлик музейиниң имаратын реконструкциялаў, дүньядағы белгили музейлердиң ең алдынғы тәжирийбелерин қолланған ҳалда оны үскенелеў, санластырыў ҳәм жаңа экспозиция жаратыў жумысларын әмелге асырсын.
III. Қарар орынланыўын шөлкемлестириў, тәмийинлеў ҳәм қадағалаў.
Сыртқы ислер министрлиги Илимлер академиясының буйыртпаларына муўапық илажлардың сырт елли қатнасыўшыларына Өзбекстан Республикасына кириў визалары консуллық ҳәм басқа да жыйымлар өндирилмей, зәрүр жағдайларда И.Каримов атындағы "Ташкент" халықаралық аэропортында белгиленген тәртипте рәсмийлестирилиўин тәмийинлесин.
9. Өзбекстан Миллий телерадиокомпаниясы, Өзбекстан Миллий мәлимлеме агентлиги, "Дунё" мәлимлеме агентлиги, Өзбекстан Журналистлер аўқамы, Өзбекстан Миллий медиа ассоциациясына илажларды ғалаба хабар қуралларында кеңнен сәўлелендириў усыныс етилсин.
10. Усы қарарда нәзерде тутылған илажларды қаржыландырыў тийисли министрликлер, уйымлар ҳәм шөлкемлерге ажыратылған бюджет қаржылары, олардың бюджеттен тысқары қаржылары ҳәм нызамшылық ҳүжжетлеринде қадаған етилмеген басқа да дәреклер есабынан әмелге асырылатуғыны белгилеп қойылсын.
Усы қарардың орынланыўын қадағалаў Өзбекстан Республикасының Бас министри А.Н.Ариповқа жүкленсин.
Өзбекстан Республикасы Президенти
Ш.Мирзиёев.
