Елимизде пиллешилик ҳәм пилле жетистириў халықты дәраматлы жумыс пенен тәмийинлеў, аўыллық жерлерде бәнтликти арттырыў ҳәм экспорт потенциалын кеңейтиўде үлкен әҳмийетке ийе. Бирақ, от-жем базасынан пиллени қайта ислеўге шекемги барлық басқышларда жыйналып қалған машқалалар тараўдың потенциалын толық жүзеге шығарыўға тосқынлық етпекте.
Атап айтқанда, пилле туқымының үлкен бөлеги сырт елден алып келинеди. 2030-жылға шекем жергиликли туқымнан пайдаланыў дәрежесин 75 процентке жеткериў мүмкин екенлиги атап өтилип, бул ушын нәсилшилик туқымгершилик станцияларының жумысын тиклеў талап етиледи.
Презентацияда Ферғана ҳәм Хорезм ўәлаятларында нәсилли туқымгершилик станцияларын шөлкемлестирип, элита сортлы туқымлар ислеп шығарыў, 2027-2029-жылларда Ташкент, Жиззақ, Самарқанд ҳәм Сурхандәрья ўәлаятларындағы 10 кәрханаға қосымша усы жылы Бухара ҳәм Наманганда және 2 жаңа туқымгершилик кәрханасын шөлкемлестириў режелери ҳаққында мәлимлеме берилди.
Нәсилшилик ҳәм туқымгершилик кәрханасын қоллап-қуўатлаў мақсетинде олардың сырт елли маман қәнигелерди тартыў ҳәм мәўсимлик жумысшылардың мийнетине ҳақы төлеў қәрежетлериниң ярымын қаплап бериў, мәўсимлик жумысшылардың жумысына дәрамат ҳәм социаллық салық салыў объекти сыпатында қарамаў әмелиятын енгизиў усыныс етилди.
Пиллениң сапасын жақсылаў ушын азықлық базасын жақсылаў зәрүр екенлиги атап өтилди.
2026-2030-жылларда азықлық базасын басқышпа-басқыш кеңейтиў режелестирилген. Атап айтқанда, 8 мың гектарда жаңа тут атызларын шөлкемлестириў, 41,5 мың гектарда бир қатар тут атызларын шөлкемлестириў, 15 мың гектарда тут атызларын қайта тиклеў режелестирилген. Олардың нәтийжесинде 2030-жылға шекем 200 миллион тут нәли егилип, азықлық базасы 30 процентке артыўы күтилмекте.
Пилле жетистириў көлеми азық-аўқат базасын таллаў тийкарында прогноз етиледи. Атап айтқанда, 2026-жылы 30 мың тонна, 2030-жылы 36 мың тонна пилле жетистириў режелестирилген.
Тараўдағы жумыслар жаңа система тийкарында шөлкемлестириледи. «Узбекипаксаноат» ассоциациясы, "Агропилла" компаниясының ўәлаятлық ҳәм районлық структуралары, пиллешилик кластерлери биргеликте жумыс алып барып, фермер, қыйтақ жер ийелери ҳәм пилле жетистириўшилердиң жумысын шөлкемлестиреди, жаңа тут атызларын шөлкемлестириўден баслап, жетистирилген пиллени сатып алыўға шекемги барлық процесслерде оларға жәрдем береди.
Пилле жетистириўге тартыў, кем тәмийинленген ҳәм социаллық реестрге киргизилген шаңарақларды қоллап-қуўатлаўға айрықша итибар қаратылады. Атап айтқанда, усы жылдан баслап "мәҳәлле жетилиги" арқалы халыққа жетистирилген пиллениң 1 килограмм баҳасының 35 проценти муғдарында субсидия, наўқан қурты ушын әсбап-үскене ҳәм инвентарь сатып алыўы ушын 20 миллион сумға шекем кредит бериледи.
Санаат усылында пилле жетистириўди кеңейтиў әҳмийетли ўазыйпа етип белгиленди. Ҳәзир пилле, тийкарынан, үй шараятында таярланбақта, бирақ қәнигелестирилген қуртханалар шөлкемлестириў арқалы өндиристиң турақлылығын ҳәм сапасын тәмийинлеў имканияты бар. Кластерлер тәрепинен пиллешилик хожалықларын қурыў ҳәм пайдаланыўды хошаметлеў, соның ишинде, 2029-жыл 1-январьға шекем жер ҳәм мүлк салығынан азат етиў усынысы билдирилди.
Тараўда экспорт ҳәм қосымша қунды көбейтиў мәселелерине айрықша итибар қаратылды.
Атап өтилгениндей, бүгинги күнде жергиликли пилледен жоқары сапалы шийки пилле алыў ҳәм оны қайта ислеў үлеси төменлигинше қалмақта. Терең қайта ислеўдиң сапасын арттырыў ҳәм көлемин кеңейтиў есабынан экспорт түсимин 250 миллион долларға жеткериў мүмкин екенлиги атап өтилди. Атап айтқанда, 2030-жылға шекем улыўма баҳасы 200 миллион доллар болған 21 инвестициялық жойбардың әмелге асырылыўы жипекти қайта ислеў дәрежесин 75 процентке, оның көлемин 3 мың тоннаға жеткериў имканиятын береди. Бул 18,5 миллион погон метр жипек гезлеме ислеп шығарыў имканиятын береди.
Экспортта таяр өнимлердиң үлесин арттырыў, жаңа базарларды өзлестириў, миллий брендлерди қәлиплестириў ҳәм қоллап-қуўатлаў илажлары белгиленди.
Тараўға санлы технологияларды кеңнен енгизиў зәрүрлиги атап өтилди. Азықлық базасының есабы, кәрханалардың реестри, есап-санақ ҳәм есап-санақларды электрон түрде жүргизиў, сондай-ақ, туқым ҳәм өним көлемин, пилле қабыллаў шақапшаларын реал ўақыт режиминде мониторинг етиў процесслерин қамтып алған бирден-бир мәлимлеме системасын ислеп шығыўға қарар етилди.
Президентимиз пиллешиликти раўажландырыў бойынша усынысларды мақуллап, от-жем базасын беккемлеў, жергиликли туқымгершиликти кеңейтиў, санаат усылларын енгизиў ҳәм таяр өнимлердиң үлесин көбейтиў бойынша жуўапкерлерге тапсырмалар берди.
