барыў тарийхы
Өзбекстан Республикасы Президенти еки тәреплеме Өзбекстан - АҚШ бирге ислесиўин кеңейтиў, сондай-ақ, БМШ тәрепинен шөлкемлестирилип атырған илажларда қатнасыў мақсетинде бир неше мәрте әмелий сапар менен АҚШта болды. Мәмлекетимиз басшысының АҚШқа дәслепки рәсмий сапары АҚШ Президентиниң мирәт етиўине бола 2018-жыл 15-17-май күнлери болып өткен еди. Сапар даўамында Ақ үй, Конгресс ҳәм Пентагонда сөйлесиўлер өткерилип, Өзбекстан - АҚШ қатнасықларының жаңа басқышын баслап берген келисимлерге қол қойылды.
Кейинги жылларда мәмлекетлер арасындағы сөйлесиў еки тәреплеме ушырасыўлар ҳәм регионаллық басламалар, соның ишинде, "С5+1" платформасы форматында раўажланды.
2025-жыл 20-24-сентябрь күнлери Президентимиздиң БМШ Бас Ассамблеясының юбилей 80-сессиясы илажларында қатнасыў ушын Нью-Йорк қаласына тарийхый сапары болып өтти. Мәмлекетимиз басшысының АҚШ Президенти Дональд Трамп пенен ушырасыўы сапар етиўдиң орайлық ўақыясы болды. Мәмлекет басшылары Өзбекстан - АҚШ стратегиялық шериклик қатнасықларын буннан былай да кеңейтиў ҳәм әмелий бирге ислесиўди кеңейтиўге келисип алды.
Өзбекстан Президенти АҚШқа сапары шеңберинде АҚШ бизнес жәмийетшилигиниң қатнасыўында дөгерек сәўбети, сондай-ақ, бир қатар жетекши трансмиллий компаниялар, корпорациялар, инвестициялық фондлар ҳәм қаржы институтларының басшылары менен сөйлесиўлер өткерди, сондай-ақ, еки тәреплеме, соның ишинде, әҳмийетли минераллар, пуқаралық авиациясы, химия санааты, энергетика ҳәм басқа да тийкарғы тараўларда қол қойылған саўда шәртнамалары ҳәм инвестициялық келисимлерди алмасыў мәресиминде қатнасты.
Саўда-экономикалық ҳәм туризм тараўларында еки тәреплеме мәмлекетлераралық қатнасықларды буннан былай да раўажландырыў ушын қолайлы шараятлар жаратыў мақсетинде Президенттиң 2025-жыл 3-ноябрьдеги пәрманы менен 2026-жыл 1-январьдан АҚШ пуқаралары ушын Өзбекстанға кириўде визасыз тәртип белгиленди.
Өз-ара саўда көрсеткишлери.
Мәмлекетлер арасында саўдада ең қолайлы режим әмел етеди.
2017-2025-жыллар даўамында Өзбекстан ҳәм АҚШ арасындағы товар алмасыў көлеми 4,7 есеге өсип, 215 миллион доллардан 1 миллиард долларға жетти. Экспорт 9,1 есеге артып, 32,1 миллион доллардан 291,7 миллион долларға, импорт болса 3,9 есеге көбейип, 182,9 миллион доллардан 712,3 миллион долларға жетти.
Өзбекстанның сыртқы саўдасында АҚШтың үлеси көрсетилген дәўирде: улыўма товар айланысында 0,8 проценттен 1,2 процентке, экспортта 0,3 проценттен 0,9 процентке, импортта 1,3 проценттен 1,5 процентке артты.
АҚШта экспорт қурамында тийкарғы үлести хизметлер - 81% (программаластырыў, финанслық, мәлимлеме ҳәм транспорт хизметлери), нефть өнимлери - 8,6% (авиакеросин ҳәм басқалар) ийелейди. Кейинги орынларда машина ҳәм үскенелер - 3,7%; азық-аўқат өнимлери - 3,5% (қурғатылған мийўе-овошлар, дәм бериўши өнимлер, гүриш ҳәм басқалар); санаат товарлары - 3,3% (алюминий таяқшалар ҳәм профиллер, металл рений ҳәм басқалар); ҳәр қыйлы таяр өнимлер - 0,9%; химиялық элементлер - 0,4%; ишимликлер ҳәм темеки - 0,2%; азық-аўқат емес шийки зат - 0,1%.
АҚШ импортында машина ҳәм үскенелер үстинлик етеди - 59% (ушыў аппаратлары, автомобиллер ҳәм олардың бөлеклери, есаплаў машиналары блоклары, двигателлер, насослар, станоклар ҳәм санаат үскенелери), хызметлер де салмақлы үлести ийелейди - 20,5% (финанс, лицензия, лизинг ҳәм транспорт). Кейинги орынларда химиялық элементлер - 9,7 процент (дәри қураллары, байланыстырыўшы ҳәм косметикалық элементлер); санаат товарлары - 3,8 процент (пластмасса ҳәм қара металлардан таярланған буйымлар ҳәм басқалар); азық-аўқат өнимлери - 3,2 процент (қус гөшлери ҳәм қосымша өнимлер); ҳәр қыйлы таяр өнимлер - 2,2 процент (приборлар, әсбап-үскенелер, қағаз өнимлери); азық-аўқат емес шийки зат - 1,1 процент (целлулоза ҳәм басқалар), сондай-ақ, ишимликлер ҳәм темеки - 0,5 процент.
Инвестициялық бирге ислесиў
2026-жыл 1-февраль жағдайына бола, Өзбекстанда АҚШ капиталының қатнасыўында 346 кәрхана жумыс алып бармақта, бул сырт ел инвестициялары қатнасындағы кәрханалардың улыўма санының дерлик 2 процентин қурайды, соннан 146 сы қоспа кәрханалар ҳәм 200 си АҚШ капиталының қатнасыўындағы сырт ел компаниялары болып есапланады.
АҚШтан алынған тиккелей сырт ел инвестициялары ҳәм кредитлериниң көлеми соңғы 9 жылда дерлик 64 есеге артып, 2017-жылдағы 8,6 миллион доллардан 2025-жылы 383,2 миллион долларға жеткен.
Улыўма етип айтқанда, 2017-2025-жылларда Өзбекстан экономикасына АҚШтан тартылған сырт ел инвестициялары ҳәм кредитлериниң улыўма көлеми 2,9 миллиард доллардан артты.
Инвестициялар тийкарынан қайта ислеў санааты (металлургия, автотранспорт қураллары, ишимликлер ҳәм тоқимашылық өнимлерин ислеп шығарыў), таў-кән санааты, қурилис, хизмет көрсетиў (көшпес мүлк операциялары, билимлендириў) ҳәм аўыл хожалығына қаратылган.
