Онда Сенат, ҳүкимет ағзалары, министрликлер ҳәм уйымлардың ўәкиллери, жергиликли Кеңеслердиң депутатлары, Сенат жанындағы Жаслар парламентиниң ағзалары ҳәм ғалаба хабар қуралларының хызметкерлери қатнасты.
Видеоконференсбайланыс түринде өткерилген жалпы мәжилисти Өзбекстан Республикасы Олий Мажлиси Сенатының Баслығы Танзила Нарбаева алып барды.
Жалпы мәжилис Сенаттың YouTube тармағындағы бети арқалы тиккелей сәўлелендирип барылды.
Он екинши жалпы мәжилистиң биринши күнин сенаторлар "2025-жыл ушын Өзбекстан Республикасының Мәмлекетлик бюджети ҳаққында"ғы Өзбекстан Республикасының Нызамына өзгерислер киргизиў ҳаққында"ғы нызамды додалаўдан баслады.
Шығып сөйлегенлер елимизди социаллық-экономикалық раўажландырыў, соның ишинде, халық ушын қолайлы турмыс шараятын жаратыў, кәмбағаллықты қысқартыў, халықтың абаданлығын арттырыў, билимлендириў, денсаўлықты сақлаў, мәденият ҳәм спорт, сондай-ақ, басқа да тараўларды раўажландырыўға қаратылған реформалар избе-из әмелге асырылып атырғанын атап өтти.
Усы жылы аймақлардағы әҳмийетли социаллық машқалалар, мәҳәлле инфраструктурасына байланыслы әҳмийетли мәселелер ҳәм басқа да тараўларды раўажландырыўға қаратылған Президенттиң бир қатар пәрман ҳәм қарарлары қабыл етилди.
Әмелге асырылып атырған илажлардың өз ўақтында қаржыландырылыўын тәмийинлеў, қосымша қәрежетлердиң дәреклерин анықлаў зәрүрлиги пайда болғаны атап өтилди.
Бул нызам менен "Кәмбағаллықтан абаданлыққа шекем" бағдарламасы шеңбериндеги илажларды қаржыландырыў, көп квартиралы турақ жайлар ҳәм социаллық тараў мәкемелеринде энергия нәтийжелилигин арттырыўға байланыслы илажларға қосымша қаржылар ажыратыўды нәзерде тутатуғын өзгерислер киргизилмекте.
Буннан тысқары, бюджет қаржыларынан мақсетли ҳәм нәтийжели пайдаланыўды арттырыў, бюджет тәртибин беккемлеў шеңберинде қаржылардың бир бөлегин оптималластырыў ҳәм оларды қосымша қәрежетлерге бағдарлаў нәзерде тутылмақта.
Сенаторлар тәрепинен 2025-жыл ушын мөлшерленген Мәмлекетлик бюджет ҳаққындағы нызамға киргизилип атырған өзгерислер мәмлекетти социаллық-экономикалық раўажландырыўға қаратылған илажларды өз ўақтында қаржыландырыўға хызмет ететуғыны атап өтилди.
Додалаў жуўмағында сенаторлар нызамды мақуллады.
Буннан соң Сенаттың жалпы мәжилисинде "2026-жыл ушын Өзбекстан Республикасының Мәмлекетлик бюджети ҳаққында"ғы нызам көрип шығылды.
Атап өтилгениндей, "2026-жыл ушын Өзбекстан Республикасының Мәмлекетлик бюджети ҳаққында"ғы нызамның мақсети келеси жыл ушын Өзбекстан Республикасының консолидацияласқан бюджетин қәлиплестириў ҳәм орынлаўға байланыслы қатнасықларды тәртипке салыўдан ибарат.
Сенаторлар тәрепинен 2026-жыл ушын мөлшерленген Мәмлекетлик бюджетте халықтың турмыс дәрежесин жақсылаў, халықтың абаданлығын арттырыў, "жасыл экономика"ны раўажландырыў ҳәм қоршаған орталықты қорғаў, пуқараларды денсаўлықты сақлаў системасы менен қамтып алыўды кеңейтиў, оларды сапалы билимлендириў менен тәмийинлеў сыяқлы социаллық мақсетлерге тийкарғы әҳмийет қаратылғаны атап өтилди.
Соның ишинде, Мәмлекетлик бюджет қәрежетлериниң дерлик 55 проценти ямаса 220,0 триллион сум социаллық тараўларға қаратылмақта. Бюджет қәрежетлери структурасында билимлендириўге 100 триллион сум, денсаўлықты сақлаўға 49 триллион сум ямаса усы жылға салыстырғанда 11,4 процент көп қаржы ажыратылыўы нәзерде тутылған.
Нызамға муўапық, келеси жылы инфляция дәрежеси 7 процент болыўы прогноз етилмекте.
2026-жылы Мәмлекетлик бюджеттиң қәрежетлери 402,6 триллион сумды, дәраматлары болса 368,9 триллион сумды қурайды. Мәмлекетлик мақсетли қорларының дәраматлары 78,6 триллион сумды, қәрежетлери болса 74,4 триллион сумды (бюджетлераралық трансфертлерден тысқары) қурайтуғыны режелестирилген.
Атап айтқанда, 2026-жыл ушын консолидацияласқан бюджет дәраматлары 515,8 триллион сум, қәрежетлери болса 567,6 триллион сум муғдарында қәлиплестирилген. Онда, консолидацияласқан бюджет жетиспеўшилиги жалпы ишки өнимге салыстырғанда 3 проценттен артпаўы ўазыйпасы қойылмақта.
Додалаў процесинде сенаторлар бюджет дәраматларын көбейтиў ҳәм бюджет қаржыларынан мақсетли пайдаланыўға айрықша итибар қаратты.
Сенаторлар өзлериниң шығып сөйлеўлеринде 2026-жылы макроэкономикалық сиясат тараўында тийкарғы ўазыйпалар сыпатында белгиленген ўазыйпаларды орынлаў, социаллық машқалаларды шешиў, районлардың инфраструктурасын жақсылаў ҳәм мәмлекетлик бағдарламаларда нәзерде тутылған басқа да әҳмийетли илажларды әмелге асырыўға айрықша итибар қаратыў зәрүрлигин атап өтти.
Сенаторлар нызамды мақуллады.
Буннан соң "2026-жылға мөлшерленген салық-бюджет сиясатының тийкарғы бағдарлары қабыл етилгенлиги мүнәсибети менен Өзбекстан Республикасының айырым нызам ҳүжжетлерине өзгерислер ҳәм қосымшалар киргизиў ҳаққында"ғы нызам додаланды.
Атап өтилгениндей, келеси жыл ушын салық-бюджет сиясатының тийкарғы бағдарларының орынланыўын тәмийинлеў, соның ишинде, әмелдеги нызам ҳүжжетлерин Жәҳән саўда шөлкеминиң келисимлерине муўапықластырыў, сондай-ақ, Президентимиздиң исбилерменлер менен ашық форматтағы сөйлесиўинде белгиленген ўазыйпалардың орынланыўын тәмийинлеў мақсетинде айырым нызам ҳүжжетлерине өзгерислер ҳәм қосымшалар киргизилмекте.
2026-жылы салық сиясатында тийкарғы салық ставкалары өзгериссиз қалады: қосымша қун салығы - 12 процент, пайда салығының базалық ставкасы - 15 процент, физикалық тәреплерден алынатуғын дәрамат салығы - 12 процент, юридикалық тәреплердиң мүлк салығы ставкасы - 1,5 процент, аўыл хожалығы жерлерине салынатуғын жер салығы - 0,95 процент, социаллық салық - 12 процент (бюджет шөлкемлери ушын - 25 процент), айланыстан алынатуғын салық - 4 процент.
Буннан тысқары, Салық кодексинде қосымша қун салығының үзликсиз шынжырын жаратыў, халықтың саламат турмыс тәризин қоллап-қуўатлаў ҳәм суў ресурсларынан ақылға уғрас пайдаланыўды тәмийинлеў нәзерде тутылмақта.
Сондай-ақ, бул нызам мебель қурылысы ҳәм зергерлик тармақларында жумыс алып барып атырған исбилерменлерди ҳәр тәреплеме қоллап-қуўатлаў, өнимниң экспортын кеңейтиў, халықтың дәраматларын арттырыў ҳәм турақлы экономикалық өсиўди тәмийинлеўге қаратылған.
Атап өтилгениндей, нызамның әмелге асырылыўы нәтийжесинде салық миннетлемелерин орынлаў бойынша тийисли ҳуқықый қатнасықларды тәртипке салыў нәзерде тутылып, бул исбилерменлерге қолайлы шараятлар жаратыў имканиятын береди.
Ҳәкимшилик жуўапкершилик ҳаққындағы кодексте микрофирмалар ҳәм киши кәрханаларға салық есабатларын өз ўақтында тапсырмағаны ушын жәрийма муғдары азайтылмақта ҳәм кейинги есабат 5 жумыс күнине шекемги мүддетке кешиктирилген жағдайда кейинги үш ай даўамында салық есабатларын өз ўақтында тапсырған салық төлеўшилерге ҳәкимшилик жәрийма қолланылмайтуғыны нәзерде тутылмақта.
Буннан тысқары, бир календарь айының ишинде бир неше салық түри бойынша есабатлар өз ўақтында тапсырылмаған жағдайда барлық есабатлар ушын бирден-бир жәрийма қолланыў механизми енгизилмекте.
Сенат ағзалары өзлериниң шығып сөйлеўлеринде экономиканың аўыл хожалығы, тоқымашылық санааты, жергиликли санаат, азық-аўқат санааты, медиа ҳәм байланыс сыяқлы тараўларында бир қатар салық ҳәм бажыхана жеңилликлери берилип атырғанын атап өтти.
Буннан тысқары, бул нызам менен халық депутатлары жергиликли Кеңеслерине аўыл хожалығына мөлшерленген жерлер ушын белгиленген ставкаға салыстырғанда 0,5 тен 1,2 ге шекем азайтыўшы ҳәм арттырыўшы коэффициентлерди қолланыў, егер лазерли тегислеў талап етилетуғын суўғарылатуғын жерлер лазерли тегислеў жәрдеминде тегисленбеген болса, усы жерлер ушын пайдаланылатуғын суўдың көлеми бойынша салық ставкаларына салыстырғанда 1,2 ге шекем арттырыўшы коэффициентти қолланыў ўәкиллиги берилмекте.
Сенаторлардың атап өткениндей, бул нызам исбилерменлик субъектлерин ҳәр тәреплеме хошаметлеў, тең ҳәм әдил бәсеки орталығын тәмийинлеў, ҳәкимшилик жәриймалардың жүгин жеңиллестириў, жасырын экономиканың үлесин азайтыўға қаратылған.
Додалаў жуўмағында сенаторлар нызамды мақуллады.
Парламент жоқары палатасының ағзалары "Бюджет процеси жетилистирилиўи мүнәсибети менен Өзбекстан Республикасының айырым нызам ҳүжжетлерине өзгерислер ҳәм қосымшалар киргизиў ҳаққында"ғы нызамды додалады.
Додалаў ўақтында бюджет қаржыларын бөлистириўдиң ашық-айдынлығын тәмийинлеў, пуқараларды бюджет процесине тартыў имканиятларын кеңейтиў арқалы олардың мақсетли жумсалыўы үстинен жәмийетлик қадағалаўды күшейтиў бойынша системалы жумыслар әмелге асырылып атырғаны атап өтилди. Буннан тысқары, нызамда бюджет қаржыларынан пайдаланыў ҳәм олардың финанслық еркинлигин тәмийинлеў бойынша басшылардың ўәкилликлерин кеңейтиў нәзерде тутылмақта.
Сенаторлар бюджет қаржыларынан пайдаланыў нәтийжелилигин арттырыў ҳәм жәмийетлик қадағалаўды күшейтиў мақсетинде есабат түрлери кеңейтилип атырғанын атап өтти. Мәмлекетлик бюджеттиң орынланыўы ҳаққындағы жыллық есабаттың структурасына бюджет шөлкемлериниң бюджеттен тысқары қорларының орынланыўы ҳәм мәмлекет қарызлары ҳаққындағы есабатлар киргизиледи.
Нызам менен әмелдеги нызам ҳүжжетлерине бюджет процесин жетилистириўге, бюджет тәртибине әмел етилиўин тәмийинлеўге қаратылған бир қатар өзгерислер ҳәм қосымшалар киргизилмекте.
Район ҳәм қала ҳәкимликлерине жәмийетлик пикир тийкарында қәлиплестирилген илажларды қаржыландырыў ҳаққындағы мәлимлемени рәсмий веб-сайтлар ҳәм "Ашық бюджет" мәлимлеме порталына ҳәр шеректе жайластырып барыў ўазыйпасы жүкленеди.
Соның менен бирге, бюджет қаржыларынан пайдаланыў бойынша мақсетли көрсеткишлердиң орынланыўы ҳаққындағы есабатларды ҳәр шеректиң жуўмағы бойынша Нызамшылық палатасының комитетлеринде тыңлаў әмелияты енгизилмекте.
Буннан тысқары, Өзбекстан Республикасы Консолидацияласқан бюджеттиң орынланыўы ҳаққындағы жыллық есабат және Мәмлекетлик бюджеттиң ҳәм мәмлекетлик мақсетли қорлары бюджетлериниң ярым жыллық орынланыўы ҳаққындағы есабатлар Нызамшылық палатасының қарары менен тастыйықланатуғыны белгиленбекте.
Сондай-ақ, Мәмлекетлик бюджеттиң ҳәм мәмлекетлик мақсетли қорлары бюджетлериниң биринши шеректеги ҳәм 9 айлық орынланыўы ҳаққындағы есабатлар Нызамшылық палатасының жуўапкер комитетиниң қарары менен қабыл етилиўи нәзерде тутылмақта.
Өз гезегинде, бюджет шөлкемлери ҳәм бюджеттен қаржы алыўшылар тәрепинен қәрежетлер сметаларына бир жылда көби менен төрт мәрте өзгерис киргизиў әмелиятына шек қойылмақта.
Сенаторлар бул нызам пуқараларды бюджет процесине кеңнен тартыў имканиятларын кеңейтиўге, бюджет қаржыларын бөлистириўдиң ашық-айдынлығын тәмийинлеўге, бюджет қаржыларының мақсетли жумсалыўы үстинен жәмиетлик қадағалаўды күшейтиўге хызмет ететуғынын айрықша атап өтти.
Сенаторлар тәрепинен нызам мақулланды.
Сондай-ақ, 12-жалпы мәжилисте "Өзбекстан Республикасының айырым нызам ҳүжжетлерине исбилерменлик субъектлерин қоллап-қуўатлаў арқалы халықтың бәнтлигин тәмийинлеўге ҳәм жоқары қосымша қунлы товарлар ислеп шығарыўды кеңейтиўге қаратылған қосымшалар ҳәм өзгерислер киргизиў ҳаққында"ғы нызам көрип шығылды.
Атап өтилгениндей, елимизде салық жүгин избе-из азайтыў ҳәм салық системасын әпиўайыластырыўға қаратылған кең көлемли реформалар әмелге асырылмақта. Салық ҳәкимшилигин жетилистириў арқалы экономиканы жедел раўажландырыў ҳәм мәмлекеттиң инвестициялық тартымлылығын арттырыўға да айрықша итибар қаратылмақта.
Додалаў процесинде сенаторлар тәрепинен исбилерменликти ҳәр тәреплеме қоллап-қуўатлаў, базарда теңдей шараятлар ҳәм әдил бәсеки орталығын тәмийинлеў зәрүр екенлиги атап өтилди. Буннан тысқары, жасырын экономиканың үлесин азайтыў илажлары шеңберинде нызам ҳүжжетлерине тийисли өзгерислер киргизиў зәрүрлиги пайда болғанлығы атап өтилди.
Ҳәзирги ўақытта республикада жумыс алып бармай атырған жеке тәртиптеги исбилерменлердиң республикадағы барлық исбилерменлер структурасында есапқа алыныўы экономикалық-статистикалық көрсеткишлердиң дурыс қәлиплестирилмеўине алып келмекте. Буннан тысқары, олар төлейтуғын салықлардың прогноз көрсеткишлерин анықлаў ҳәм түсимлерди тәмийинлеўге унамсыз тәсир көрсетпекте.
Бул нызам менен жеке тәртиптеги исбилерменлерди мәмлекетлик реестрден шығарыў тәртиби белгиленбекте ҳәм бул экономикалық-статистикалық көрсеткишлердиң дурыс қәлиплесиўине алып келеди.
Сенаторлар бул нызам қаржы-хожалық жумысын әмелге асырмайтуғын исбилерменлик субъектлерин сапластырыў тәртибин әпиўайыластырыўға хызмет ететуғыны ҳаққында пикир билдирди. Соның менен бирге, әмелдеги нызамшылыққа өзгерислер киргизиў нәтийжесинде өндирис жоқары технологиялар тийкарында раўажланатуғынына, жайлаў хожалықларының финанслық жағдайы жақсыланатуғынына итибар қаратты.
Додалаў жуўмағында сенаторлар бул нызамды мақуллады.
Жалпы мәжилисте "Ҳуқықый эксперимент ҳаққында"ғы нызам додаланды.
Атап өтилгениндей, соңғы жылларда жаңа тәртип-қағыйдаларды ҳуқықый (тәжирийбе-эксперимент) тәжирийбе түринде қолланыў әмелияты кеңейип, олар әмелге асырылғанша шекленбекте (белгили бир аймақта ямаса айырым шахслар ҳәм шөлкемлер шеңберинде).
Ҳуқықый эксперимент түсиниги, оны өткериў ҳәм нәтийжелерин рәсмийлестириў мәселелери "Нормативлик-ҳуқықый ҳүжжетлер ҳаққында"ғы нызамда беккемлеп қойылған, бирақ оны өткериўге байланыслы социаллық-ҳуқықый қатнасықлар тәртипке салынбаған.
Бул нызам бир қатар ҳуқықый бослықларды сапластырыў мақсетинде ислеп шығылған болып, онда ҳуқықый эксперимент мақсетлери ушын тийкарғы түсиниклер, принциплер, ўәкилликли уйымлар, ҳуқықый эксперимент өткериў шәртлери, сондай-ақ, пуқаралық жәмийети институтларының ҳуқықый экспериментте қатнасыўы ҳәм басқа да мәселелер нәзерде тутылған.
Ҳуқықый эксперимент тек ғана Өзбекстан Республикасының нызамлары, Олий Мажлис палаталарының қарарлары, Президенттиң пәрман ҳәм қарарлары, Министрлер Кабинетиниң қарарлары тийкарында өткерилетуғыны анық белгилеп қойылмақта.
Сенаторлар бул нызамның әмелге асырылыўы ҳуқықый экспериментти шөлкемлестириў ҳәм өткериў бойынша бирден-бир ҳуқықты қолланыў әмелиятын тәмийинлеўге, экспериментал ҳуқық нормаларын енгизиўге, сондай-ақ, жәмийетшиликтиң пикирин есапқа алған ҳалда пуқаралардың турмысы ҳәм абаданлығын жақсылаўға хызмет ететуғынын атап өтти.
Сенаторлар нызамды мақуллады.
Он екинши жалпы мәжилисте "Өзбекстан Республикасының айырым нызам ҳүжжетлерине өзгерислер ҳәм қосымшалар киргизиў ҳаққында"ғы нызам да көрип шығылды.
Дүньяда технологиялар раўажланып атырған ҳәзирги ўақытта ҳәр қыйлы электрон қурылмалар, соның ишинде, портатив лазер нурлары барған сайын кең тарқалып атырғанын атап өтиў керек. Бул қурилмалар арзан, арзан ҳәм көбинесе кеўил ашар яки билим алыў мақсетинде қолланылады.
Бирақ олардан нызамсыз ямаса надурыс пайдаланыў жәмийетлик қәўипсизликке үлкен қәўип туўдырыўы мүмкин.
Атап айтқанда, ушыў ямаса қоныў ўақтында лазер нурларының самолёт экипажына бағдарланыўы экипаждың дыққатын бөлип, апатшылық қәўпин арттырады.
Сондай-ақ, лазер нурларын тиккелей жәмийетлик қәўипсизликти тәмийинлеўге жуўапкер болған ҳуқық қорғаў уйымлары хызметкерлерине қаратыў ўақтынша соқырлыққа алып келиўи, бул болса, өз гезегинде, жүз бериўи мүмкин болған тәртипсизликлердиң алдын алыўда унамсыз ақыбетлерге алып келиўи мүмкин.
Көплеген шет еллерде лазер қурылмаларынан пайдаланыўды шеклеўши ҳәм қадағалаўшы нызамлар қабыл етилген.
Мәмлекетимизде де бул нызам усы түрдеги қурылмалардан нызамсыз пайдаланыўды қадағалаў, лицензиялаў ҳәм жазалаў илажлары шеңберинде жәмийетлик қәўипсизликти тәмийинлеў мақсетинде қабыл етилмекте.
Нызам менен әмелдеги нызам ҳүжжетлерине жергиликли ҳуқық қорғаў уйымлары ҳәм қадағалаў-өткериў пунктлериниң қурамы, оларда хызмет етип атырған инспекторлардың ўәкилликлерин анықластырыў, патруль ҳәм пост хызметлериниң лаўазымлы шахслары тәрепинен дүзилген ҳәкимшилик протоколларды тексериў ҳәм жаза қолланыўға ўәкилликли болған шахсларды белгилеў, портатив лазер нурландырыўшыларынан нызамсыз пайдаланғаны ушын жуўапкершиликти белгилеўге қаратылған өзгерислер ҳәм қосымшалар киргизилмекте.
Сенаторлардың атап өтиўинше, нызамның қабыл етилиўи мәҳәллелерде қәўипсиз орталықты жаратыў, ҳуқықбузарлықлардың ерте алдын алыў ҳәм жәмийетлик тәртипти тәмийинлеў жумысларының нәтийжелилигин және де арттырыўға хызмет етеди.
Сенаторлар тәрепинен нызам мақулланды.
Жалпы мәжилисте "Ҳакамлық судларының жумысы және де жетилистирилиўи ҳәм бюджет тәртибиниң беккемлениўи мүнәсибети менен Өзбекстан Республикасының айырым нызам ҳүжжетлерине қосымшалар ҳәм өзгерислер киргизиў ҳаққында"ғы нызам додаланды.
Мәмлекетимиз суд-ҳуқық системасында әмелге асырылып атырған реформалар инсан ҳуқықларын исенимли қорғаў, суд ҳәкимиятының абырайын арттырыў ҳәм судлардың ҳақыйқый еркинлигин тәмийинлеўге хызмет етип атырғаны атап өтилди.
Арбитраж судлары келиспеўшиликлерди альтернатив шешиў механизми сыпатында пуқаралар ҳәм исбилерменлик субъектлериниң ҳуқықлары менен мәплерин қорғаўда әҳмийетли орын ийелейди. Бирақ таллаўлар усы судлардың жумысында бир қатар системалы машқалалар бар екенлигин көрсетти.
Атап айтқанда, 2021-2023-жылларда айырым аймақлардағы ҳакамлық судлары тәрепинен мәмлекетлик уйымлар қатнасқан ислер бойынша қабыл етилген 47 қарар ўәкилликли суд тәрепинен орынлаў хаты берилмей турып тиккелей орынланған. 2019-2023-жылларда Мәмлекетлик бюджеттен 222,2 миллиард сум қаржыларды өндириў бойынша 870 нызамсыз қарар қабыл етилген.
Айрым төрешилик судлары судьяларының маманлығы жетерли дәрежеде жетерли емеслиги, судлардың жумысын шөлкемлестириўге қойылатуғын талаплардың қайта көрип шығылмағаны, қадағалаў механизмлериниң жоқ екенлиги усы машқалаларға себеп болып атырғаны атап өтилди.
Ҳәзирги ўақытта 287 арбитраж суды ҳәм 1,5 мыңнан аслам арбитраж судьясы жумыс алып бармақта, олардың көпшилиги ҳәр қыйлы тараўларда тийкарғы жумыс орнына ийе ҳәм жоқары дәрежедеги кәсиплик таярлыққа ийе емес.
Бул нызам менен Ҳәкимшилик жуўапкершилик ҳаққындағы, Бюджет, Пуқаралық процессуал ҳәм Экономикалық процессуал кодекслерине, сондай-ақ, "Ҳәкимшилик судлары ҳаққында"ғы ҳәм "Мәмлекетлик сатып алыўлар ҳаққында"ғы нызамларға әҳмийетли өзгерислер киргизилмекте.
Соның ишинде, төрешилик судын шөлкемлестириў ҳәм судьялық ўазыйпаларды орынлаўға қосымша талаплар белгиленбекте, төрешилик судьяларының маманлығын арттырыў тәртиби кеңейтилмекте, мәмлекетлик уйымлар, шөлкемлер ҳәм мәкемелер, сондай-ақ, мәмлекет қатнасыўындағы кәрханалар ҳәм пуқаралардың өзин-өзи басқарыў уйымлары тәрепинен төрешилик келисимлерин дүзгени ушын ҳәкимшилик жуўапкершилик қолланылыўы нәзерде тутылмақта.
Бюджет кодексинде ғазна ҳүжжетлеринде дизимнен өтпеген шәртнамалар тийкарында товарлар, жумыслар ҳәм хызметлерди қабыл етиў жағдайлары бюджет тәртибиниң бузылыўы сыпатында белгиленбекте.
Сенаторлардың атап өтиўинше, нызамның қабыл етилиўи Арбитраж судлары жумысының ашық-айдынлығы ҳәм нәтийжелилигин арттырыўға, Мәмлекетлик бюджеттен нызамсыз қәрежетлер жумсалыўының алдын алыўға, әдил қарарлар қабыл етиўге хызмет етеди ҳәм мәмлекет мәплериниң исенимли қорғалыўын тәмийинлейди.
Додалаў жуўмағында сенаторлар нызамды мақуллады.
Сенаттың жалпы мәжилисинде "Өзбекстан Республикасының айырым нызам ҳүжжетлерине өзгерислер ҳәм қосымшалар киргизиў ҳаққында"ғы нызам қызғын додаланды.
Додалаў ўақтында сенаторлар мәмлекетимизде социаллық қорғаў тараўында, әсиресе, майыплығы болған шахсларды қоллап-қуўатлаў ҳәм оларға қосымша имканиятлар жаратыў мақсетинде кең көлемли реформалар әмелге асырылып атырғанын атап өтти.
Атап айтқанда, кейинги ўақытта майыплығы болған балаларға көрсетилип атырған социаллық хызметлердиң көлеми кеңейип, социаллық жәрдемге мүтәж айырым халық категорияларының ҳуқықларының кепилликлери күшейтилмекте.
Бул нызам менен майыплығы болған балалардың күндизги тәрбиясы хызметлеринен пайдаланыўшы ата-аналар тәрепинен ҳәр бир бала ушын айына 3 миллион сумға шекем төленетуғын төлемлер салық салынбайтуғын дәраматлар категориясына киргизилетуғыны белгиленбекте.
Сондай-ақ, үш жастан он сегиз жасқа шекемги майыплығы болған балаларға мәмлекетлик-жеке меншик шериклик тийкарында усындай хызметлерди көрсететуғын исбилерменлик субъектлери 2030-жыл 1-январьға шекем социаллық салықтан тысқары барлық түрдеги салықлардан азат етилиўи нәзерде тутылмақта.
Жәмийетлик транспорттан бийпул пайдаланыў ҳуқықына ийе болған пуқаралар категориясы да кеңеймекте.
Сенаторлар өзлериниң шығып сөйлеўлеринде қысым ҳәм зорлықтан жәбирленген, тийисли билим ҳәм көнликпеге ийе ҳаял-қызлардың жолламасы тийкарында мәмлекетлик шөлкемлерге жумысқа орналастырыў режелестирилип атырғанлығын атап өтти.
Додалаў процесинде бул Нызам майыплығы болған шахсларға социаллық хызметлер көрсетиў көлемин кеңейтиўге, халықтың социаллық жәрдемге мүтәж айырым категориялары ушын қосымша қолайлықлар жаратыўға, олардың жумысқа орналасыў ҳуқықларын кепиллеўге хызмет ететуғыны атап өтилди.
Сенаторлар нызамды мақуллады.
12-жалпы мәжилисте "Атом энергиясынан тыныш мақсетлерде пайдаланыў ҳаққында"ғы Өзбекстан Республикасы Нызамына өзгерислер ҳәм қосымшалар киргизиў ҳаққында"ғы нызам көрип шығылды.
Ҳәзирги ўақытта пүткил дүньяда халық ҳәм санааттың электр энергиясына болған талабы артып бармақта. Экспертлердиң пикиринше, Өзбекстанда экономикалық раўажланыў, халықтың өсиўи ҳәм абаданлығының артыўы нәтийжесинде электр энергиясына болған талап 2030-жылға барып 120-125 миллиард кВт/саатқа жетеди.
Президентимиздиң бар өндирис қуўатлықларын кеңейтиў ҳәм жаңаларын жаратыў бойынша алып барып атырған жедел инвестициялық сиясаты, халықтың турмыс дәрежесин ҳәм сапасын арттырыў бойынша алып барылып атырған кең көлемли жумыслар жылдан-жылға талап артып атырған исенимли энергия дәреклерин талап етпекте.
Атом энергетикасын раўажландырыў Өзбекстанның турақлы энергетика системасын жаратыў, санаат ҳәм регионды раўажландырыўдың әҳмийетли факторы болып есапланады. Ири ҳәм киши реактор блокларының үйлесимли ислеўи тармақтың турақлылығын тәмийинлейди ҳәм қайта тиклениўши энергия дәреклерин нәтийжели бирлестириў имканиятын береди.
Өзбекстан Республикасы Президентиниң 2024-жыл 24-майдағы қарарына муўапық, Энергетика министрлиги жанындағы Атом энергетикасын раўажландырыў агентлиги қайта шөлкемлестирилип, атом энергетикасы агентлигиниң жумысы нәтийжели шөлкемлестирилди ҳәм ол өзиниң тийкарғы бағдарлары, ўазыйпалары менен функцияларын кеңейтип, тиккелей Министрлер Кабинетиниң қурамына кирди.
Бул нызам атом энергиясынан тыныш мақсетлерде нәтийжели ҳәм қәўипсиз пайдаланыў, мәмлекетлик уйымлардың ўәкилликлерин анықластырыў, тараўдың ҳуқықый тийкарларын халықаралық стандартларға муўапықластырыўға қаратылғаны менен әҳмийетли.
Нызам менен Министрлер Кабинети жанындағы Атом энергиясы агентлиги атом энергиясы тараўындағы ўәкилликли уйым екенлиги белгиленбекте. Мәмлекетлик уйымлардың ўәкилликлери ҳәм жуўапкершилиги де беккемленбекте.
Сенаторлардың пикиринше, Нызамның қабыл етилиўи атом энергетикасы тараўында мәмлекетлик басқарыў системасын жетилистириўге, елимизде ядролық қәўипсизликти ҳәм радиациялық қорғаўды тәмийинлеўге, халықаралық бирге ислесиўди кеңейтиўге ҳәм елимиздиң ядролық қәўипсизлик бойынша абырайын арттырыўға хызмет етеди.
Додалаў жуўмағында сенаторлар нызамды мақуллады.
Соның менен Өзбекстан Республикасы Олий Мажлиси Сенатының он екинши жалпы мәжилиси өз жумысын жуўмақлады.
Олий Мажлис Сенатының Мәлимлеме хызмети
Өзбекстан Республикасы Министрлер Кабинети
